خارج ، و باعث سدّ مسامّ [ است ] و تسكين حرارت ، موجب تحليل آن است و تقويت و اجتماع آن و اقطار بدن براى دفع موذى . و نيز تبريد آن باعث انعاش و ترويح روح حيوانى و حرارت غريزيه است . و وجه اختصاص ترشّح آب سرد بر صورت - نه به سينه و حال آن كه اين قريب است به قلب - جهت آن است كه : اكثر حواس ، خصوص مواضع استنشاق قويه و كثيرهء نسيم بارد - كه دهان و بينى باشد - در آن است و نيز قريب به دماغ است و دماغ را نسبتِ رياست و شرافت و محاذات با قلب است و لهذا زود مىرسد اثر آن به قلب از صدر . امّا اسباب غير ضروريه مضادّه مر مجراى طبيعى مانند غرق گشتن در آب و بريده شدن به شمشير و سوخته شدن به آتش و استعمال سموم ، كه همهء آن‌ها مضادّ طبيعت و موجب هلاكت و يا امراض شديده‌اند .